Wielka machina. Rynek palet pod presją
Niemiecki rynek palet zmaga się z niedoborem surowców, brakiem równowagi pomiędzy regionami, a także spadkiem jakości – szczególnie w odniesieniu do palet wysokiej klasy A i B. Te wszystkie zjawiska w znaczący sposób wpływają na łańcuchy dostaw w przemyśle i handlu detalicznym.
Europalety używane są do przenoszenia towarów, zabezpieczają łańcuchy dostaw i utrzymują logistykę w ruchu. Jako że w obiegu są ich miliony, uznaje się je za integralną część codziennego funkcjonowania przemysłu i handlu. Jednak to, co dotychczas wydawało się niepodważalne, teraz staje pod znakiem zapytania. Palety klasy A i B, szczególnie potrzebne w branży spożywczej, stają się coraz rzadsze. Cykl obiegu palet znalazł się pod presją, co ma istotne konsekwencje dla kosztów, niezawodności planowania i zdolności dostaw w całym łańcuchu dostaw.
9 drewnianych klocków, 11 desek i 78 gwoździ. 1200 milimetrów długości, 800 milimetrów szerokości, 144 milimetry wysokości i waga 22 kilogramów: świat logistyki i transportu jest nierozerwalnie związany z europaletą. Palety wpływają nie tylko na przewóz towarów, lecz także na całe modele biznesowe w rozbudowanych łańcuchach dostaw. Dzięki tej świadomości niemiecki rynek palet należy do najbardziej konkurencyjnych w Europie. „Każda firma wysyłająca towary powinna traktować swoje nośniki ładunku równie starannie jak sam sprzedawany produkt” – mówi Philipp Kreuzer, kierownik działu zarządzania nośnikami ładunku w DACHSER.
System wytrącony z równowagi
Obieg palet w Niemczech i innych krajach europejskich jest dziś precyzyjnie zbalansowanym systemem wymiany, który jednak znajduje się pod coraz większą presją. W zależności od regionu występują znaczne różnice w dostępności palet, aż po ich całkowity brak. Tradycyjna wymiana 1:1 przy rampie załadunkowej – paleta z towarem za pustą paletę – jest już przeszłością, szczególnie w centralnych magazynach dużych sieci handlowych. Zamiast tego wymiana coraz częściej realizowana jest przez operatorów poolingowych, takich jak CHEP, IPP, LPR, PAKi, inter.PAL czy DPL. Prowadzą oni konta paletowe i prowadzą rozliczenia oparte na notach uznaniowych. DACHSER również współpracuje z takimi dostawcami.
„Wprowadzenie księgowania zamiast transportu ma wiele zalet. Jednak, gdy fizyczny zwrot palet zostaje oddzielony od rozliczeń księgowych – pojawia się systemowa wada” – mówi Philipp Kreuzer. Saldo na koncie nie zastępuje bowiem realnie dostępnej, wysokiej jakości palety we właściwym miejscu i czasie. „To właśnie prowadzi do opóźnień, niedopasowania jakościowego oraz dodatkowych wymagań zarządczych”.
Staje się to coraz większym wyzwaniem w łańcuchach dostaw, zwłaszcza gdy nakłada się kilka czynników jednocześnie. Na przykład brak przejrzystości co do lokalizacji i jakości poszczególnych palet, występowanie nierównowagi pomiędzy regionami, opóźnienia między dostawą a fizycznym zwrotem palet oraz spadek jakości w obiegu przy jednoczesnej konieczności ich podnoszenia. W logistyce żywności standardem są palety klasy A i B: jasne, czyste i w dużej mierze nieuszkodzone. Problemy zaczynają się, gdy dostarczona jakość nie może zostać zwrócona w tej samej formie, a do obiegu trafia coraz więcej palet niższej jakości – które w niektórych regionach stają się dodatkowo trudno dostępne, pogłębiając opóźnienia.
Jakość jako wąskie gardło
„Popyt na wysokiej jakości palety znacząco wzrósł” – mówi Kreuzer. „Wynika to także z tego, że są one lepiej i bezpieczniej obsługiwane przez systemy automatyczne i układnice magazynowe, które są stosowane w coraz większej liczbie magazynów.” Problem w tym, że właśnie tych jakości zaczyna brakować w systemach poolingowych; rośnie natomiast zapotrzebowanie na naprawy, wskaźnik złomowania jest wysoki, a niedobór palet klasy A/B – bardzo poważny.
„W systemie nie ma wystarczającej liczby tych poszukiwanych palet wysokiej jakości” –zauważa Kreuzer. Gdy wysoki popyt spotyka się z niską dostępnością, skutkiem są większe nakłady pracy i rosnące koszty. Jeśli „voucher paletowy” zastępuje bezpośrednią wymianę fizyczną, na pierwszy rzut oka wydaje się to praktyczne, bo eliminuje transport pustych palet i konieczność ich magazynowania po dostawie. Zadłużenie paletowe można rozliczyć później.
Ale: „Voucher paletowy nie zastępuje fizycznej palety; jest – i pozostaje – jedynie odniesieniem księgowym, bez gwarancji otrzymania palety wysokiej jakości” –podsumowuje Stefan Krautwurst-Leister, dyrektor sprzedaży logistyki żywności w DACHSER. „W codziennej działalności rzeczywiste wąskie gardło – fizycznie dostępna paleta wymaganej jakości A/B – pozostaje. To staje się problemem dla pozostałych uczestników obiegu, zwłaszcza dla branży spożywczej. Jeśli system stanie się zbyt kosztowny, operatorzy logistyczni będą zmuszeni przenieść koszty na klientów lub szukać alternatyw, aby zapewnić niezawodność łańcucha dostaw”.
Operator logistyczny jako koordynator
W tej złożonej strukturze DACHSER odgrywa centralną rolę dla swoich klientów. „Jesteśmy w stałym kontakcie z nadawcami, odbiorcami, detalistami i partnerami poolingowymi, aby równoważyć interesy wszystkich stron” – mówi Volker Seidel, który kieruje zespołem Poolingu Palet w DACHSER razem z Philippem Kreuzerem. „Zachowujemy neutralność w wymianie opakowań i zarządzamy nimi kompleksowo, cyfrowo i profesjonalnie. Jednocześnie jesteśmy bezpośrednio dotknięci tymi wyzwaniami i musimy znajdować rozwiązania dla naszych klientów”. Ponad 400 pracowników w całej Europie zajmuje się zarządzaniem opakowaniami: kontrolują zapasy, monitorują konta, organizują rozliczenia i zapewniają dostępność palet tam, gdzie są potrzebne. Nakład pracy jest znaczny – i stale rośnie.
Kluczowym elementem jest inteligentne zarządzanie systemem wymiany palet. Zgodnie z zasadą „księgowanie zamiast transportu” celem jest jak najbardziej efektywna organizacja przepływów palet i unikanie zbędnych przewozów. Systemy cyfrowe, regularne inwentaryzacje i ścisłe monitorowanie pomagają równoważyć nadwyżki i zapotrzebowanie w sieci.
Dla klientów rozwój ten nie zawsze jest widoczny. „Palety to usługa, której się nie zauważa – dopóki wszystko działa” – mówi Seidel. I właśnie w tym tkwi wyzwanie: „Sprawny system wymiany opakowań nie jest oczywistością – to wynik złożonej współpracy. W DACHSER zarządzanie opakowaniami to naprawdę wielka machina. I ta działa tylko wtedy, gdy każdy uczestnik procesu wykonuje swoją część pracy.”
Przejrzystość i współodpowiedzialność
Budując efektywny system zarządzania opakowaniami, DACHSER stale analizuje i optymalizuje wszystkie istotne procesy – zawsze w ścisłej współpracy z klientami, detalistami i partnerami poolingowymi.
Dla Philippa Kreuzera jedno jest jasne: „W tak złożonym segmencie rynku maksymalna dostępność palet najwyższej jakości nie może być osiągnięta samodzielnie.” Jako duży klient, DACHSER utrzymuje bliskie relacje z dostawcami usług opakowaniowych. „Jesteśmy w stałym, intensywnym kontakcie z ich ekspertami. Wspiera to wzajemne zrozumienie i przyczynia się do lepszego planowania oraz przejrzystości kosztów po obu stronach” – wyjaśnia.
Jednocześnie jasne jest, że voucher nie transportuje fizycznych towarów. Do tego wciąż potrzebna jest „klasyczna” europaleta o możliwie najwyższej jakości. Jak dodaje Kreuzer: „Wszyscy uczestnicy systemu muszą wnieść swój wkład – poprzez staranne obchodzenie się z paletami, przejrzyste procesy i ścisłą koordynację w całym łańcuchu dostaw. Tylko wtedy, gdy fundament jest solidny, reszta logistyki może działać sprawnie. Na rynku jest wystarczająco dużo palet, aby to osiągnąć”.
Z perspektywy logistyki kontraktowej w Polsce kluczowym wyzwaniem nie jest dziś sama liczba palet w systemie, lecz ich realna dostępność w odpowiednim miejscu, czasie i przede wszystkim w wymaganej jakości. Doświadczenie międzynarodowej sieci pozwala zespołom uczyć się od siebie nawzajem i przewidywać wyzwania zanim się jeszcze pojawią w danym regionie.
“Systemy poolingowe uporządkowały rozliczenia i zwiększyły przejrzystość finansową obiegu palet, jednak nie rozwiązują problemu fizycznej dostępności nośnika ładunku w operacjach magazynowych i transportowych” - komentuje Wojciech Cios, Kierownik Logistyki Kontraktowej DACHSER Polska.
Dlatego rośnie znaczenie operatora logistycznego jako neutralnego koordynatora całego obiegu. To podejście zwiększa elastyczność łańcucha dostaw i pozwala lepiej zarządzać kosztami całkowitymi, a nie tylko jednostkowym kosztem palety.
“W ramach logistyki kontraktowej DACHSER w Polsce coraz większy nacisk kładziemy na integrację zarządzania nośnikami ładunku z procesami magazynowymi i transportowymi klienta. Dzięki temu możemy aktywnie bilansować przepływy, redukować puste przebiegi palet oraz minimalizować ryzyko braków operacyjnych. W efekcie paleta przestaje być „problemem operacyjnym”, a staje się zarządzanym elementem całego systemu logistycznego. W praktyce łączymy różne modele – od poolingu, aż po zastosowanie palet jednorazowych tam, gdzie pozwala to skrócić czas operacji i ograniczyć ryzyko przestojów. W obecnych warunkach rynkowych przewagę zyskują te łańcuchy dostaw, w których zarządzanie paletą jest częścią strategii operacyjnej, a nie tylko rozliczeniem księgowym” - dodaje Wojciech Cios.