Kalosze w służbie ochrony klimatu. Ponowne nawodnienie terenów torfowiskowych w Dolnej Saksonii
Wspólnie z fundacją myclimate i start-upem ZukunftMoor firma DACHSER uruchomiła długoterminowy projekt ochrony klimatu w Dolnej Saksonii. Dzięki ponownemu nawodnieniu torfowisk i uprawie torfowca reaktywowane zostanie naturalne wchłanianie CO₂ na tym terenie, a jednocześnie projekt przyczyni się do rozwoju nowego modelu zrównoważonego rolnictwa.
Chłodny poranek pod koniec marca na północnoniemieckich nizinach wita nas typową „kwietniową pogodą”. Niebo jest zachmurzone, a lodowaty wiatr przynosi przelotne opady deszczu. Co jakiś czas zza chmur przebija się jednak słońce. Niepewna pogoda nie wpływa na nastrój zebranych, ich twarze promienieją radością. DACHSER wraz ze swoimi partnerami – fundacją myclimate oraz ZukunftMoor Gnarrenburg GmbH – zaprosił gości do Gnarrenburga, liczącego 9 tysięcy mieszkańców miasta w powiecie Rotenburg w Dolnej Saksonii. Okazja jest wyjątkowa: inauguracja projektu Corporate Citizen+ „Ponowne nawodnienie torfowiska Langenhausen”.
Zadanie, którego wykonanie wykracza poza jeden dzień roboczy
Aby aktywnie zabrać się do działania, niezbędne będą kalosze. Grząski grunt ugina się pod stopami z charakterystycznym chlupotem, a w zagłębieniach terenu gromadzi się woda. Każdy, kto chce pomóc, musi być gotowy stanąć w błocie i poruszać się ostrożnie, by nie ugrzęznąć. Dokładnie to robią dziś wszyscy obecni: Bernhard Simon, przewodniczący rady nadzorczej DACHSER, członkowie rodziny właścicieli, a także Burkhard Eling (CEO) i Stefan Hohm (CDO), reprezentujący zarząd. Towarzyszą im kierownicy oddziałów i stażyści z Bremy, Hamburga i Hanoweru, przedstawiciele partnerów myclimate i ZukunftMoor oraz pracownicy działu Corporate Sustainability, którzy koordynują projekt w DACHSER.
„Motywacja i zaangażowanie, szczególnie wśród naszych młodszych współpracowników oraz lokalnych partnerów, są imponujące. Gdy przedstawiciele różnych pokoleń pracują ramię w ramię, powstają realne efekty. Przede wszystkim jest to jednak wyraz kultury zrównoważonego rozwoju w naszej firmie, która wykracza daleko poza ten projekt” – mówi prezes DACHSER Burkhard Eling, który wraz z innym przedstawicielem zarządu, Stefanem Hohmem, z wyraźną satysfakcją bierze udział w wysiewie torfowca.
To, co się tutaj rozpoczyna, jest częścią długoterminowego projektu ochrony klimatu: ponownego nawodnienia osuszonego obszaru torfowiskowego o powierzchni niemal 12 hektarów, co odpowiada około 16 boiskom piłkarskim lub powierzchni dużego oddziału DACHSER.
Pod koniec 2023 roku DACHSER, myclimate i organizacja charytatywna Terre des Hommes zdecydowały o nawiązaniu długoterminowej współpracy w celu uruchamiania nowych projektów ochrony klimatu na całym świecie lub rozszerzania istniejących inicjatyw.
Torfowiska należą do najskuteczniejszych naturalnych magazynów węgla na Ziemi. Chociaż zajmują zaledwie około 3% powierzchni lądów, magazynują dwa razy więcej węgla niż wszystkie lasy razem wzięte. Kiedy jednak zostają osuszone, efekt ten ulega odwróceniu – węgiel gromadzony przez stulecia jest uwalniany na ogromną skalę.
W samych Niemczech odpowiada to za około 7% rocznych emisji gazów cieplarnianych. Według „Atlasu torfowisk” opublikowanego przez Fundację Heinricha Bölla, wykorzystywanie osuszonych torfowisk do niskowydajnego rolnictwa powoduje 25 razy więcej emisji gazów cieplarnianych niż krajowy transport lotniczy w Niemczech.
Torfowiska i ich historia są integralną częścią lokalnej kultury. Już w XVIII wieku zostały osuszone i obecnie są wykorzystywane głównie jako pastwiska dla bydła mlecznego.
Również torfowisko Langenhausen było przez dziesięciolecia osuszane na potrzeby rolnictwa o stosunkowo niskiej wydajności, która z roku na rok spadała i ostatecznie stała się nieopłacalna. Efektem są ciągłe emisje, kumulujące się przez długie okresy. Według obliczeń ZukunftMoor, na terenie objętym projektem każdego roku uwalnianych jest ponad 2 000 ton ekwiwalentu CO₂. Gdyby nie podjęto działań, proces ten trwałby przez kolejne stulecia.
Rozwiązanie jest równie proste, co skuteczne: przywrócić wodę. Systemy odwadniające są likwidowane, poziom wód podnoszony, a teren ponownie nawadniany. Dzięki temu proces rozkładu zostaje zatrzymany, a torfowisko może ponownie pełnić swoją pierwotną funkcję pochłaniacza dwutlenku węgla.
Ponownie nawodnione tereny podmokłe są również niezbędne dla zwiększenia bioróżnorodności i rozwoju zrównoważonych łańcuchów wartości.
Projekt opiera się na innowacyjnej koncepcji łączącej ochronę klimatu z użytkowaniem gruntów – tzw. paludikulturze. Termin ten wywodzi się od łacińskiego słowa palus oznaczającego „bagno” i odnosi się do rolniczego oraz leśnego wykorzystania mokradeł i terenów ponownie nawodnionych.
W praktyce oznacza to uprawę torfowca na torfowisku Langenhausen. Stanowi on przyjazną dla klimatu alternatywę dla torfu stosowanego w produkcji podłoży ogrodniczych. Dzięki temu nie tylko powstaje skuteczny pochłaniacz dwutlenku węgla, ale pojawiają się także nowe możliwości ekonomiczne dla lokalnych rolników.
Nowe perspektywy dla rolnictwa
To innowacyjny model łączący interesy ekologiczne i ekonomiczne. „Torfowiec ma potencjał, by zastąpić szkodliwy dla klimatu torf – to ważny krok w kontekście planowanego wycofania torfu w Unii Europejskiej do 2030 roku” – mówi Julia Kasper, współzałożycielka i dyrektorka zarządzająca ZukunftMoor.
Stefan Hohm, odpowiedzialny jako Chief Development Officer (CDO) między innymi za obszary badań i rozwoju oraz innowacji w DACHSER, podkreśla skalę projektu: „Po renaturyzacji uda się ograniczyć emisje CO₂e w skali odpowiadającej emisjom generowanym przez ciężarówki pokonujące 14 milionów kilometrów”. To świetny przykład projektu ochrony klimatu, skalowanego i zintegrowanego z istniejącymi strukturami gospodarczymi.
Dla DACHSER zaangażowanie w projekt na torfowisku Langenhausen stanowi część programu Corporate Citizen+ – rozszerzonego podejścia do długoterminowego zaangażowania społecznego i klimatycznego, wykraczającego poza podstawową działalność firmy.
„Poprzez nasz program Corporate Citizen+ chcemy w trwały sposób przyczyniać się do ochrony środowiska i klimatu, wykraczając poza działania promocyjne i certyfikaty” – mówi Bernhard Simon.
Projekt na torfowisku Langenhausen łączy tożsamość i niemieckie korzenie DACHSER z globalnym zaangażowaniem firmy na rzecz poprawy warunków życia i stabilności. Stanowi przykład nowego modelu użytkowania gruntów, który łączy ochronę klimatu, oszczędne gospodarowanie zasobami i tworzenie wartości na poziomie regionalnym. „Ponowne nawodnienie torfowiska nie jest szybkim rozwiązaniem, lecz zrównoważoną inwestycją w przyszłość. Pięćdziesięcioletni okres realizacji projektu podkreśla jego długoterminowy charakter” – wyjaśnia Simon. „Przyszłe pokolenia skorzystają z działań, które rozpoczęliśmy dzisiaj” - dodaje.
„Świadome wspieranie zrównoważonego rozwoju oznacza wybór inicjatyw, które przynoszą rzeczywistą wartość środowiskową i społeczną. Renaturyzacja torfowisk polega na przywracaniu naturalnych funkcji ekosystemom, które zostały przekształcone wskutek działalności człowieka, m.in. poprzez ponowne nawodnienie i odbudowę warunków sprzyjających bioróżnorodności. To ważne, ponieważ zdrowe torfowiska magazynują węgiel, zatrzymują wodę, wspierają ekosystemy, a przy tym tworzą nowe perspektywy dla zrównoważonego rolnictwa. Celem DACHSER jest wspieranie właśnie takich działań, bo przynoszą wymierne korzyści środowisku i zostawiają pozytywny ślad dla przyszłych pokoleń” – komentuje Aneta Sakowicz, koordynator ds. ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju.
- 3% powierzchni ziemi pokrywają torfowiska. Magazynują dwa razy więcej węgla niż wynosi biomasa wszystkich lasów razem wziętych.
- 14 558 ton CO₂e zostanie zredukowanych na terenie projektu DACHSER na torfowisku Langenhausen dzięki jego ponownemu nawodnieniu.
- 50 lat – planowany czas trwania projektu